:: هو العلیم


در قرآن كریم چه دلایل و اهمیتی برای تشكیل حكومت ارائه شده است؟

پاسخ:
در بخش قبلی پاسخ به این سؤال به دلایلی همچون: اهداف بعثت انبیا- قبح آشفتگی و شرایط هرج و مرج در جامعه و جلوگیری از گسترش فساد اشاره كردیم، اینك در ادامه دنباله مطلب را پی می گیریم:

4- ذكر حكومت به عنوان نعمت

از آیات متعددی از قرآن كریم برمی آید كه حكومت الهی یكی از نعمت های بزرگ خداست و این به خاطر نقش مهمی است كه در نظم جامعه انسانی و جلوگیری از مظالم و ستم ها و فراهم ساختن شرایط تكامل انسان ها دارد.
الف) در آیه79 سوره انبیا درباره حضرت داود و فرزندش سلیمان آمده است: «وكلا اتیناه حكما و علما» به هر یك از آنها حكومت و علم دادیم. دادن مقام حكمفرمایی و دانش به داود و سلیمان حاكی از نعمتی است كه خداوند در راستای تشكیل حكومت به آنها عطا نموده است.
ب) در آیه20 سوره مائده ضمن برشمردن نعمت های الهی بر بنی اسراییل می فرماید: واذقال موسی لقومه یا قوم اذكر وانعمت الله علیكم اذجعل فیكم انبیاء و جعلكم ملوكاً و اتاكم مالم یوت احداً من العالمین. البته همه بنی اسراییل حاكم و سلطان نبودند، ولی هنگامی كه از میان آنان حاكمانی برمی گزیند، درباره آنها به عنوان یك قوم و ملت چنین خطاب می كند كه خداوند شما را حاكمان و پادشاهان قرار داد. بنابراین یكی از نعمت هایی را كه در جهت هدایت و اتمام نعمت برای انسان ها ضروری می داند، همان تشكیل حكومت و در رأس آن زمامدار عادل است.
ج) در آیه35 سوره ص از زبان حضرت سلیمان می فرماید: «قال رب اغفرلی وهب لی ملكا لاینبغی لاحد من بعدی انك انت الوهاب» در این آیه حضرت سلیمان از خداوند درخواست نوعی از حكومت را می كند، خداوند نیز دعای او را مستجاب كرده حكومتی عظیم و مواهبی بی نظیر به او بخشید.
د) در آیه54 سوره نساء آمده است: «ام یحسدون الناس علی ما اتاهم الله من فضله فقد اتینا ال ابراهیم الكتاب و الحكمه و اتیناهم ملكا عظیما» این مسئله تا اندازه ای از اهمیت برخوردار است كه بخشیدن حاكمیت هم ردیف عزت و بازپس گرفتن آن، قرین ذلت شمرده شده است. كه به قول مرحوم علامه طباطبایی(ره) مراد از ملك معنایی اعم از ملك مادی بوده و شامل ملك معنوی، یعنی نبوت و ولایت حقیقی بر هدایت خلق و ارشاد آنان نیز می شود.

5-لزوم عبور از مواقع بحرانی

آیات43 تا 56 سوره یوسف(ع) كه به خواب پادشاه مصر و تعبیر آن توسط حضرت یوسف(ع) اشاره دارد، ضرورت وجود حكومت و حاكم مدیر و مدبر و آگاه را برای جوامع انسانی در مواقع بحرانی آشكار می سازد.

6- دعوت به تشكیل حكومت

قرآن كریم تشكیل حكومت را به عنوان یك ضرورت تلقی كرده است كه از برخی از آیات این معنا را می توان استنباط كرد:
الف) در آیه105 سوره نساء داوری و حكومت بین مردم در امور اختلافی دینی و اجتماعی را غایت و هدف از انزال كتاب قرار داده است؛ اختلاف و منازعاتی كه بدون وجود یك حاكم عادل و حكومت حل نخواهد شد.
ب) در آیه23 سوره آل عمران نیز دعوت به تشكیل حكومت اسلامی را شاهدیم. می فرماید: پس آنها (اهل كتاب) كه نصیبی از كتاب به آنها داده شده است. باید حاكمیت و حكومت قرآن را میان خود بپذیرند. از این رو دعوت به حكم الهی شده اند ولی آنها روی گردانند. در حالی كه اجرای احكام و اهداف قرآن، جز با تشكیل حكومت میسر نمی باشد.
ج) در آیه49 و 50سوره مائده خداوند به پیامبر خود تأكید می كند كه در میان اهل كتاب برطبق حكم الهی داوری كن، زیرا اجرای احكام و حكم كردن برطبق قرآن از امور اجتماعی است كه با تشكیل حكومت امكان پذیر است.